Derya Karadeniz

Bebekte Hayati Uyku Hastalıkları Görülebilir mi?

  • Prof. Dr. Derya Karadeniz

Bebeklik döneminde, hayati risk taşıyan veya hayati tehdit eden uykuda solunum hastalıkları vardır. Bu hastalıklardan birisi, ani bebek ölümüne de neden olabilen yeni doğanın uyku apnesi diğeri ise bebeklerin uykuda solunum yetmezliği veya diğer adıyla “ondin’in laneti” hastalığıdır.

Placeholder

Yeni doğanın uyku apnesi, uykuda uzun süreli santral veya obstrüktif apneler ile seyreden bir hastalıktır. Solunumun beyin tarafından kontrolünde bir bozukluk olup, beyin sapında bulunan solunum merkezlerinin tam gelişmemesi ile ilişkili gelişimsel bir sorundan veya beynin bu bölgesini etkileyen diğer tıbbi hastalıklara ikincil olarak ortaya çıkar. Uykuda nefes durması yani apne, erken doğan küçük bebeklerde sık, daha büyük erken doğan veya miadında doğan yeni doğan bebeklerde nadir görülür. Bu bebeklerde bir dizi tıbbi durum, örneğin kansızlık, enfeksiyon, akciğer hastalığı, ilaçlar veya anestezi bu hastalığı alevlendirebilir veya apneye zemin hazırlayabilir.

Yeni doğanın uyku apnesinde, anormal solunum olayları özellikle REM uykusu sırasında artar. Doğum kilosu 2500 gramın altında olan bebeklerin % 25’inde ve 1000 gramın altındakilerin % 84’ünde, yeni doğan döneminde görülebilir.

Yeni doğanın uyku apnesinin başlangıcı, doğum sonrasında ikinci ve yedinci günler arasındadır. Bebekte soluk duraklamaları varsa polisomnografik tetkik gereklidir. Burada 37 haftadan daha önce doğan bir bebekte 20 saniye ya da daha uzun süreli solunum duraklamaları kaydedilir. Bu hastalık genellikle solunum kontrolündeki gelişimsel gecikme ile ilişkilidir ve hemen daima yaş büyüdükçe düzelir.

Bebeklerin uykuda solunum yetmezliği ise doğuşsal olarak uykuda solunum kontrolünün beyin tarafından yapılamaması sonucu gelişir. “Ondin’in laneti” olarak da adlandırılır. Genellikle süt çocukluğu döneminde ortaya çıkar. Uykuda solunum sığ ve yüzeyseldir, soluk durması ya da apne görülmez. Normal ve sağlıklı görünen bir bebeğin uykuda solunum yapmaması veya sadece yüzeysel veya değişken solunum yapması şeklindedir. Çoğu bebekte, doğumda bir sorun vardır. Bu bebeklerin solunum cihazına bağlanması gereklidir ancak çoğu hasta uyanıklıkta solunum desteğine ihtiyaç duymaz. Yani solunum sadece uyku sırasında bozuk seyreder. Bu bebeklerde, uykuda solunum yetmezliği olmasına karşın, bilişsel fonksiyonlar normaldir. Sıklığı bilinmemekle birlikte nadir görülür. Hasta kayıtları dünyada en az 160–180 yaşayan çocukta bu hastalığın olduğunu göstermektedir.

Bu hastalık her iki cinste ve tüm etnik gruplarda eşit olarak görülür. Her zaman doğum sırasında fark edilmese bile genellikle doğumda vardır. Tedavi edilmezse, akciğer ve kalp yetmezliğine bağlı olarak ölüm meydana gelir. İyi kontrol edilmemiş hastalarda zekâ geriliği, büyüme yetersizliği, sara nöbetleri gelişebilir.

Tedavi edildiğinde bebekler ilk 6–12 ayda düzelebilir. Başlangıçta günde 24 saat solunum cihazı desteğine gereksinim duyan bazı hastalarda uyanıklıkta yeterli kendi solunumu gelişebilir. Nedeni kesin olarak bilinmemektedir.